تعطیلی بلاست: یک لایه ۲ مبتنی بر ایردراپ که نتوانست در «عصر پس از ایردراپ» زنده بماند

در ۲ اکتبر، حساب رسمی بلاست اعلامیه‌ای کوتاه منتشر کرد که طبق آن فعالیت‌ها متوقف می‌شود و کاربران را تشویق به برداشت دارایی‌های خود به شبکه اصلی اتریوم تا ۲۶ اکتبر می‌کند.

این لایه ۲ که پیش‌از راه‌اندازی اصلی بیش از ۱٫۱ میلیارد دلار سپرده جذب کرده بود و در یک بازه زمانی TVL آن از ۲ میلیارد دلار فراتر رفت، در ماه گذشته درآمد شبکه‌اش تنها به ۱۷۹۳ دلار رسید. پشت این افت، پروژه‌ای ستاره‌دار مبتنی بر ایردراپ قرار دارد که به دلیل عدم پوشش هزینه‌های نگهداری توسط درآمد، مجبور به توقف کسب‌وکار شده است.

درآمد ماهانه زیر ۲۰۰۰ دلار، برای تأمین لایه ۲ کافی نیست

دلیل اعلام‌شده برای تعطیلی بلاست ساده است: هزینه‌های جاری نگهداری بلاست از درآمد تولیدشده توسط این لایه ۲ بیشتر است و هیچ مسیر پایدار و قابل اعتمادی برای آینده وجود ندارد. این جمله ممکن است شبیه اصطلاحات رسمی به نظر برسد، اما وقتی اعداد روی میز قرار می‌گیرند، داستانی بسیار مشخص را روایت می‌کند.

بر اساس داده‌های DeFiLlama، درآمد شبکه بلاست در ژوئن ۲۰۲۴ به حدود ۳٫۵ میلیون دلار رسید — زمانی که برجسته‌ترین دوره آن بود. در جدیدترین ماه، این رقم تنها به ۱۷۹۳ دلار کاهش یافته است. افت از ۳٫۵ میلیون به ۱۷۹۳ دلار معادل کاهش ۹۹٫۹۵ درصدی است و درآمد ماهانه اکنون زیر ۲۰۰۰ دلار است.

راه‌اندازی و نگهداری یک لایه ۲ رایگان نیست. توسعه، زیرساخت و امنیت همگی نیازمند سرمایه‌گذاری مستمر هستند. کوین‌دسک در گزارش خود به‌طور خاص اشاره کرده است که حملات اخیر تمرکز را بر هزینه‌های امنیتی افزایش داده‌اند، در حالی که رقبایی مانند Base کاربران صرافی‌ها و اکوسیستم توسعه‌دهندگان را به فعالیت‌های روی زنجیره تبدیل می‌کنند و رقابت کوچک‌ترین زنجیره‌ها را برای جذب توسعه‌دهندگان، کاربران و کارمزدهای تراکنش سخت‌تر می‌کنند. با درآمد ماهانه ۱۷۹۳ دلار، بلاست در این ساختار هزینه‌ای قادر به بقا نیست.

منابع درآمد این زنجیره عمدتاً از کارمزدهای تراکنش و درآمدهای حاصل از فعالیت‌های شبکه تشکیل شده است. وقتی کاربران معامله نمی‌کنند، درآمد متوقف می‌شود. شکاف بین ۳٫۵ میلیون دلار و ۱۷۹۳ دلار مسئله‌ای نیست که صرفاً در داده‌ها نهفته باشد، بلکه پیامد مستقیم خروج واقعی کاربران و سرمایه است.

از ۲ میلیارد دلار به ۳۲ میلیون دلار: خروج کاربران و سرمایه

TVL بلاست در ژوئن ۲۰۲۴ به بیش از ۲ میلیارد دلار رسید. اکنون این رقم حدود ۳۲ میلیون دلار است؛ یعنی بیش از ۹۸ درصد کاهش یافته است. حتی در مقایسه با ۶۷ میلیون دلار در اوت ۲۰۲۵ نیز بیش از نیمی کاهش داشته است.

کمبود فعالیت روی زنجیره حتی آشکارتر است. تا ۲ اکتبر، بلاست در ۲۴ ساعت گذشته تنها ۲۶۴۸ آدرس فعال داشت، ۴۸ آدرس جدید و حجم معاملات DEX آن ۶۳۷۶۶ دلار بود که تنها ۳۷۸٫۱۵ دلار کارمزد در ۲۴ ساعت گذشته پرداخت شده بود. در مقایسه، در ۱ مارس ۲۰۲۴ — روز راه‌اندازی اصلی — بلاست ۳۷۰۰۰ کیف پول داشت که نزدیک به ۸۱۰۰۰۰ تراکنش انجام دادند. افت از ۳۷۰۰۰ به ۲۶۴۸ نشان‌دهنده کاهش ۹۲٫۸ درصدی در آدرس‌های فعال است.

هرچند سرمایه‌ها هنوز در پل قرار دارند، اما دیگر وارد دیفای نمی‌شوند. TVL پل حدود ۱۱۷٫۵۶ میلیون دلار و TVL دیفای تنها ۳۲٫۲۷ میلیون دلار است؛ اختلافی معادل ۸۵٫۴ میلیون دلار. این شکاف حداقل نشان می‌دهد که مقیاس دارایی‌های باقی‌مانده در اکوسیستم بلاست بسیار بیشتر از میزان واقعی قفل‌شده در پروتکل‌های دیفای است.

از زمان عرضه، توکن BLAST به‌طور تجمعی حدود ۹۸ درصد افت کرده و پس از اعلام تعطیلی، ۱۹ درصد دیگر افت داشت.

با ترکیب این اعداد، بلاست به نقطه تقریباً توقف رسیده است. کاربران دیگر معامله نمی‌کنند، توسعه‌دهندگان دیگر برنامه‌ها را راه‌اندازی نمی‌کنند و قیمت توکن ادامه‌دار به سقوط می‌رود. افت از ۲ میلیارد دلار به ۳۲ میلیون دلار نه‌تنها کاهش عددی، بلکه از دست‌دادن تمامی بنیان‌های بقای این زنجیره را نیز نشان می‌دهد.

وقتی سپرده‌ها ۲٫۳ میلیارد دلار بود، جنون ایردراپ به پایان رسید

دو و نیم سال پیش، بلست صحنه‌ای متفاوت بود.

بنیان‌گذار بلست، پکمن، که در بازاریابی اینترنتی تجربه‌ی فراوانی داشت، با راه‌اندازی رایگان پلتفرم معاملات NFT به نام Blur در فضای NFT موفقیت بزرگی کسب کرد. سپس او تلاش کرد این استراتژی بازاریابی را در فضای لایه‌۲ که در آن زمان محبوب بود، تکرار کند. در نوامبر ۲۰۲۳، بلست دوره‌ی تأمین مالی ۲۰ میلیون دلاری خود را به پایان رساند که سرمایه‌گذاران آن شامل پارادایم، استاندارد کریپتو، ای‌گرل کپیتال و سرمایه‌گذاران انفرادی مانند اندرو کانگ، هاسو و لری سرماک بودند. دسترسی اولیه در همان ماه آغاز شد.

موقعیت‌یابی بلست بسیار جذاب بود: تنها لایه‌۲ اتریوم که بازده طبیعی در اِتر و ارزهای پایدار ارائه می‌داد. موجودی کاربران به‌صورت خودکار مرکب می‌شد، پاداش‌های استیکینگ اِتر به کاربران و اپلیکیشن‌های غیرمتمرکز بازگردانده می‌شد و ارزهای پایدار منتقل‌شده از طریق پل در پروتکل‌هایی مانند MakerDAO سپرده‌گذاری می‌شدند تا بازده را از طریق USDB به کاربران بازگردانند.

این طراحی، همراه با سیستم دعوت و امتیازهای رایگان، به‌سرعت حس اضطراب از از دست دادن فرصت (FOMO) را ایجاد کرد. شرکت‌کنندگان امتیاز بلست کسب می‌کردند و کسانی که در عرض هفت روز دارایی‌های خود را منتقل می‌کردند، دو برابر امتیاز دریافت می‌کردند؛ ۵۰٪ از توزیع رایگان نیز به توسعه‌دهندگان اختصاص یافت. پژوهشگر موسسه‌ی اینکوباتور هوآبی، ۰xLoki، در آن زمان اظهار داشت که اگرچه استیک کردن دارایی‌ها در زنجیره‌های عمومی برای کسب بازده چیزی جدید نبود، اما بلست می‌توانست از «سودبرداری واسطه‌ها از اختلاف قیمت» جلوگیری کند. بنیان‌گذار پروژه‌ی NFT ویردو غاست گنگ، اسلیپی، معتقد بود منحصربه‌فردی بلست در ارائه‌ی بازده طبیعی برای اِتر و ارزهای پایدار است که «چشم‌نواز» است.

قبل از راه‌اندازی رسمی شبکه اصلی در ۱ مارس ۲۰۲۴، کاربران قبلاً بیش از ۱٫۱ میلیارد دلار دارایی واریز کرده بودند که بخشی از آن به‌دلیل انتظار احتمالی توزیع رایگان توکن بود. در شب راه‌اندازی شبکه اصلی، مجموع دارایی‌های جذب‌شده به ۲٫۳ میلیارد دلار رسید؛ بیش از ۶۰٪ از TVL بلست از طریق پل به شبکه اصلی منتقل شد و پل بیش از ۱٫۴۶ میلیارد دلار stETH، اِتر و DAI را در خود جای داد. در روز راه‌اندازی شبکه اصلی، ۳۷٬۰۰۰ کیف پول تقریباً ۸۱۰٬۰۰۰ تراکنش انجام دادند.

در آن زمان صدای مخالفان نیز وجود داشت. لیو فِنگ، سردبیر سابق خبرنامه‌ی چین چین، اظهار داشت که بلست و بلور «بوی یکسانی از بازاریابی چندسطحی (MLM)» دارند و استدلال کرد که سیستم امتیازی، کدهای دعوت و توزیع‌های رایگان مشخص، تاکتیک‌های بازاریابی استاندارد پارادایم هستند. سرمایه‌گذار «برین جنیوس» معتقد بود که مردم فقط برای دریافت توکن‌های رایگان شرکت می‌کنند و پارادایم ویژگی‌هایی را بازی‌وار کرده که جامعه به آن نیازی ندارد. با نگاهی بازگشتی امروز، این انتقادات به یک مسئله‌ی کلیدی اشاره داشتند: پس از اتمام توزیع‌های رایگان، چقدر از کاربران واقعی باقی می‌مانند.

صنعت رمزارز با موجی از تعطیلات روبه‌روست؛ در سال ۲۰۲۶ حدود ۹۹ پروژه تعطیل شده‌اند.

بلست مورد منحصر به‌فردی نیست.

بر اساس گزارش روت‌دیتا، تا اواخر جولای ۲۰۲۶ حدود ۹۹ پروژه‌ی رمزارزی در سال ۲۰۲۶ در فهرست تعطیلی قرار گرفته‌اند که شامل صرافی‌های متمرکز، کیف‌پول‌ها، دیفای، لایه‌۲، NFT، هوش مصنوعی، زیرساخت و غیره می‌شود. در سال ۲۰۲۵ حدود ۱۷۶ تا ۱۷۷ پروژه تعطیل شده‌اند. در هفت ماه اول ۲۰۲۶ میانگین ماهانه‌ی تعطیلات حدود ۱۴ پروژه بوده که در این صورت تعداد کل تعطیلات در سال به حدود ۱۷۰ می‌رسد و قابل مقایسه با موج تعطیلات سال گذشته است.

از جمله پروژه‌های اخیراً تعطیل‌شده می‌توان به صرافی‌های کوئین‌اکس، بیت‌مارت، بیت‌مکس، اسندکس، پروتکل لایه‌۲ لوپرینگ و پروژه‌های دیفایی مانند گلدفینچ و محصولات ابزاری مانند زَپِر اشاره کرد. دلایل تعطیلی شامل انتخاب‌گرتر شدن سرمایه‌گذاران خطرپذیر، مدل‌های کسب‌درآمد ناپایدار مبتنی بر انگیزه‌های توکنی، کاهش روند رشد کاربران و درآمد و تشدید ادغام صنعت است. صرافی‌های متمرکز نیز تحت فشار بیشتر نظارت ناظران و هزینه‌های بالاتر انطباق قرار دارند.

رقابت در فضای لایه‌۲ به‌ویژه سخت‌گیرانه است. بر اساس داده‌های L2BEAT، ارزش کل قفل‌شده‌ی رول‌آپ‌ها ۳۴٫۱۸ میلیارد دلار است که بیس چین ۱۵٫۹۲ میلیارد دلار و آربیترام وان ۱۱٫۵۱ میلیارد دلار دارد. TVL منتقل‌شده‌ی بلست به میزان ۱۱۷٫۵۶ میلیون دلار تنها ۰٫۳۴٪ از ارزش کل قفل‌شده را تشکیل می‌دهد و معادل ۰٫۷۴٪ TVL بیس است. بیس در حال تبدیل کاربران صرافی‌ها به فعالیت‌های زنجیره‌ای است و رابین‌هود نیز امسال لایه‌۲ خود را راه‌اندازی کرده و به‌طور مداوم کاربران و توسعه‌دهندگان را از زنجیره‌های کوچک‌تر جذب می‌کند.

تعطیلی بلست تنها نمادی از این موج حذف‌هاست. این زنجیره زمانی بر اساس انتظارات از توزیع رایگان ۲٫۳ میلیارد دلار جذب کرد، اما پس از اتمام توزیع‌ها کاربران رفته و درآمد به میانگین ۱٬۷۹۳ دلار در ماه کاهش یافت که ادامه‌ی فعالیت این زنجیره را غیرممکن ساخت. هر یک از ۹۹ پروژه‌ی موجود در فهرست تعطیلی داستانی متفاوت دارند، اما سرنخ اصلی یکسان است: درآمد نمی‌تواند هزینه‌ها را پوشش دهد و توزیع‌های رایگان نمی‌توانند کاربران را نگه دارند.